Çeyiz sandıklarının Tarihi

Çeyiz sandıklarının Tarihi
Çeyiz sandıklarının Tarihi

Çeyiz Sandığı Tarihçesi

Tarihin eskimeyen yüzü; çeyiz sandıklarının tarihi hakkında bigiler…Evlenecek genç kızın evine götüreceği el emeği göz nuru el işlerini taşıma onurunu üstlenen, her dönemin sessiz tanıkları olmuş “çeyiz sandıklarının hikayesi” nereden geliyor hiç merak etmiş miydiniz?

Günümüzde genel işlevinden biraz farklı olarak salonların bir köşesinde ya da antrede süs eşyası olarak sergilenen çeyiz sandıklarının, vaktiyle Roma, Mısır, Selçuklu ve Osmanlı medeniyetleri tarafından en sık kullanılan ev eşyası olduğunu biliyor muydunuz? Çok eski zamanlarda göçebe hayat tarzına sahip topluluklar da, silah ve kumaş gibi değerli eşyalarını, sandıklar içerisinde muhafaza edermiş, onları bir yerden bir yere nakil için kullanırlarmış… Daha sonraları yerleşik düzene geçildiğinde ise bu gelenek, kımetli eşyaları bohçaya sarıp sandığa kaldırma şeklinde devam etmiş… Ve geçen zaman içerisinde sandıklar evlenecek genç kızın el emeği göz nuru parçalarını biriktirme sorumluluğunu üstlenir olmuş…
Buram buram lavanta kokan, sedef işlemeli çeyiz sandıkları; şairin de dediği gibi “Kiminin içerisinde oyalısı, boyalısı… Kiminin içerisinde kanaviçesi, danteli… Kiminin içerisinde ise allısı, pullusu… Keşke bir dili olsa da anlatsa… İçini dökse bizlere…”

Çeyiz sandıklarının Tarihi

Yine o dönemerde çeyiz sandıkları, tıpkı içerisine konulan kıymetli el işleri gibi sosyal statünün bir göstergesi olara da sayılırmış… Üzerindeki motif ve işlemelerle derin anlamlar içeren bu sandıkların üzerine, özellikle çiçek motifleri işlenirmiş; yeni kurulan bir yuva için bereketin ve neslin devamının simgesi olmaları umuduyla…Bu köklü geleneğin başlangıcı  yüzyıllar öncesine kadar uzanıyor…

Çeyiz sandıklarının TarihiGünümüzde; yüzyıllardır devam eden çeyiz kültürünün işlevsel olarak yaşatılmıyor; varlığıyla yetinilen ve “belki bir gün işe yarar” ümidiyle saklanan oyalı namaz başörtülerini, dantelli havlu kenarlarını halen muhafaza etmeye devam ediyor…

Bu kıymetli geleneğin yok olup gitmesini, hiç kimse tasvip etmez. Zira el emeği göz nurlarının, kültür aktarımında son derece fonksiyonel olduğu gerçeği göz ardı edilebilir mi? Bununla beraber bir kültür hazinesi ve zengin bir birikimin somut yansımaları olan çeyizin; önemli bir folklor malzemesi olma niteliği bulunmaktadır.

Çeyiz sandıklarının Tarihi
Çeyiz sandıklarının Tarihi

Unutmamamız gereken bir konu daha var; bugün kullandığımız veya kullanmak istediğimiz pek çok eşyanın ‘çakma’ diye tabir edebileceğimiz orijinal olmayanlarını ve aynısından binlercesini bulma olanağına sahibiz. Ancak biliyoruz ki bunların hiçbiri, anne eli değmiş ve sevgiyle harmanlanmış olma olasılığını taşımıyor… Dolayısıyla da bu güzel zanaatı annelerimize hürmeten, onlardan yadigar kalan değerli bir hazine gözüyle görebilmek, çeyiz geleneğimizin gelecek nesillere ulaştırılması bakımından oldukça önem taşıyor.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir