Cinsiyet oluşumunda çevre ve genlerin etkisi

Cinsiyet oluşumunda çevre ve genlerin etkisi

Timsahların yumurtaları, sıcaklığı 33°C civarında olan bir ortamda geliştikleri zaman yumurtadan çıkan timsahın cinsiyeti çoğunlukla erkek oluyor. Ortam sıcaklığı 30°C civarında olduğundaysa Amerika timsahlarının cinsiyeti çoğunlukla dişi oluyor. Araştırmalara göre bu durumun nedeni TRPV4 proteininin etkinliğinde yaşanan değişiklikler. Farmakolojik yöntemler kullanılarak ılık sıcaklıklara tepki verdiği bilinen bu protein engellendiğinde erkek gelişimi için önemli olan genler etkileniyor ve yumurtalardan daha çok dişi timsahlar çıkmaya başlıyor.

Cinsiyet oluşumunda çevre ve genlerin etkisiCinsiyet, annede bulunan XX kromozomu ile babada bulunan XY kromozomunun kombinasyonu sonucu ortaya çıkmaktadır. Eğer bu kombinasyon hem anneden, hem de babadan X kromozomu alınarak meydana geliyorsa doğacak olan bebek kız, anneden X, babadan Y kromozomu alınarak oluyorsa doğacak olan bebek erkek olur. Canlılarda cinsiyet tayini daima XX ve XY kromozomlarının kombinasyonu sonucu ortaya çıkmıyor. Bazı durumlarda XX ve XY sisteminin dışında başka cinsiyet kromozomları da cinsiyet oluşumunda rol oynamaktadır. Ayrıca bazı canlılarda çevresel faktörler cinsiyet oluşumunda etkili rol oynayabilmektedir. Örneğin; Timsah ve kaplumbağa yumurtalarının kuluçka sıcaklığı, yavruların cinsiyetini belirliyor.

Cinsiyet oluşumunda, kaplumbağalarda 33 – 34 °C derece sıcaklık doğacak olan yavrunun dişi olmasına neden olurken, erkek yavrular için bu sıcaklık 28 °C -31 °C derecedir. Timsahlarda ise durum kaplumbağaların tam tersidir. Timsahlarda sıcaklık ile cinsiyet oluşumu arasındaki ilişki şöyledir: Dişi yavrular için ~28°C – 31°C, Erkek yavrular için 31°C- 34 °C dir.

Ayrıca tropik bölgede yaşayan Hypolimnas bolina adındakii bir kelebek türünün larvaları Wolbachia adında bir bakteri tarafından enfekte edilirse, larvalardan dişi kelebekler oluşuyor.Bazı memelilerin, bazı bitki ve sürüngenlerin cinsiyeti, tıpkı insanlardaki gibi XX/XY sistemi ile belirlenir. buna karşılık kümes hayvanlarında ve kuşlarda cinsiyet Z ve W kromozomu tarafından belirlenir. Mesela horozlarda iki Z kromozomu (ZZ), tavuklarda ise Z ve W kromozom bulunur (ZW).Bazı sürüngenler, balıklar, kurbağalar, kelebek ve hatta çilekte cinsiyet ZZ/ZW sistemi ile belirlenir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir