Gaz lambaları ne zaman kullanılmaya başlamıştır

Gaz lambaları ne zaman kullanılmaya başlamıştır?

Bir zamanlar 1800’lü yılların sonlarına doğru, ev, dükkan ve kahvehaneler gaz lambaları ile aydınlatılır. Dünyadaki bu gelişme Türkiye’ye 1900’lü yılların başında ulaşır.

Gaz lambaları ne zaman kullanılmaya başlamıştırGaz lambaları dönemin devrimidir ve çok sevilir; öyle ki yüzyılın ortalarında Türkiye’de beş milyona ulaşan sayıda gaz lambası tankı ve şişesi üretilmiştir. Öte yandan bu dönemde, gaz lambalarıyla aynı anda, kandiller de çok rağbet görür. Aslında kandiller de bir gaz lambası çeşididir, ancak şişeleri yoktur ve gaz yardımı ile ateşlenebilen lambalardır. Kandillerin, içine gaz konulan bir tankları ile dışarı uzayan itilleri vardır.

Gaz lambaları ne zaman kullanılmaya başlamıştırGaz lambaları, gaz yağının doldurulduğu hazne kısmı ile, ışığın kaynağı olan makinesi, gaz yağını makineye ulaştıran pamuktan dokunmuş yassı itil ve aleve hava temin etmek için çekim yaratan cam şişeden oluşur. Gaz lambalarının makinelerinde kendilerine özgü birer şişe olmalıdır. Bu durum estetikten öte, is ve kokuyu önlemek için alınmış bir önlem, bir mecburiyettir. Yani her makineye uygun boyutta bir şişe kullanımı zorunludur, birini diğerine uydurmak doğru bir kullanım yöntemi değildir.
Yassılaştırılmış bir itili gaz tankının içine yerleştirerek, çevrilebilen küçük bir düğmeyle dışarı çıkması sağlanan ve en üste koruyucu bir şişe eklenen gaz lambasının ilk halini bulan Argand adında bir İsviçrelidir. Ancak bu gelişmeden önce, 1775’te Léger ve Alstroemer yassı itili bulmuştur ki, zaten o olmadan gaz lambası olmaz. 1885 yılında, özellikle petrol Pensilvanya’da raine edilmeye başlandıktan sonra, lambalar gaz yağı kullanımına yönelik üretilmeye başlanır. Önceleri Amerika’dan Avrupa’ya ithal edilir, 1863 yılından sonra orada da üretimine başlanır. En ilginç modeller Avusturya ve Almanya’da patentlenir. Fransa ve İngiltere’de de artık güzel gaz lambaları üretilmeye başlanmıştır.

Gaz lambaları ne zaman kullanılmaya başlamıştırGaz lambaları en çok kullanıldıkları bu dönemde, her biri birer sanat eserine benzeyen, çok kıymetli lambaların üretilmesine neden olurlar. Bu lambaların en yaratıcı modellerde ve sayıca çok üreten cam atölyelerinden biri Beykoz olur. Artık 1920’lere gelinmiştir. Balon ve kesme cam teknikleriyle üretilen çeşmibülbüller, kristal lambalar, ince camlar ve süslemeler Beykoz lambalarının dünya çapında ünlenmesini sağlar. Camdan üretilen lambalar zamanla çeşitlenecek, İznik ve Kütahya’da porselen ve çini işçiliğiyle kıymetli lambalar üretilmeye başlanacaktır. Böylece sanat eseri gibi birer ikişer üretilen lambalar, artık bir sektörün konusu haline gelmiştir.

Gaz lambaları ne zaman kullanılmaya başlamıştır

Lamba üreticileri daha çok şefaf veya renkli camlarla, opalin, bronz, pirinç, tutya, seramik ve porselen kullanmayı tercih ederler. Artık konuyla ilgili yaratıcılık zamanıdır; üreticiler dönemin moda tarzlarından etkilenmeye başlayacaklardır. Ufak boyutlarda özellikle renkli camdan veya opalinden imal edilen kulplu ve kulpsuz lambalar da bir dönemin aydınlatma ihtiyacını giderirler. Adlarına idare lambası ya da şinanay denilen bazı lambalar ile lamba elbisesi denilen çeşitli motif ve renkteki elişi örtüler gaz lambalarının kullanıldığı dönemin sembolleri olurlar.

Gaz lambaları ne zaman kullanılmaya başlamıştır
Gaz lambaları ne zaman kullanılmaya başlamıştır

Her eve elektrik geldikten sonra vedalaşılan gaz lambaları, bugün koleksiyonerlerin toplamayı en çok sevdikleri objelerden biri. Elektrik kesintilerinin yaşandığı yıllarda kıymeti bir kez daha anlaşılan gaz lambaları, özleyenler için bir kez daha hayatlarımıza girmiş, sonra onlar bizi değil, biz onları yeniden terk etmişiz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir