Melih Cevdet Anday bilinmeyen yönleri

Melih Cevdet Anday bilinmeyen yönleri..

Melih Cevdet Anday, çeşitli alanlarda geniş bir bilgi birikimine sahip bir yazardı. Ancak denemelerini değerli kılan içerdiği bilgilerden çok bunların sunuluş biçimi ve birbirleriyle kurduğu bağlantılardı. Onun denemesinde farklı düşünceler, birbirlerini izleyerek, çağrıştırarak, sezdirerek, birbirinin içinden çıkarak ya da tam karşı uçtaki düşünceyi kışkırtıp harekete geçirerek adeta dans ediyorlardı.

Melih Cevdet Anday bilinmeyen yönleriŞiirde biçim içerik ayrımına karşı olan Melih Cevdet Anday için denemede biçim, içerilen düşüncenin daha iyi iletilmesini sağlıyordu. Ötesi denebilir ki onun denemesinin biçimi gerçeği kavramanın yöntemini de sergiliyordu. Yalnızca yeni bilgiler değil, ama yeni bakış açıları edinmek, eleştirel ve sorgulayıcı tutuma yönelmek, onun denemelerini okuyanlara yabancı değildi.

Melih Cevdet Anday, okuyucuya bir inancı, bir yargıyı dayatmıyordu. Önerdiği yalnızca deneyip kendi sonucunu çıkartmasıydı. Deneme, baştan belirlenmiş bir sonucun serimlenmesi, bir önyargının benimsetilmesi hiç değildi. Denklemi baştan kurup deneme boyunca bunu kanıtlamaya girişmiyordu Anday. Ayrıntıların çekiciliği, yol boyunca yapılan keşifler, her görüşün yanına karşıtının dikilmesi, okuyanda heyecan yaratıyordu. Deneme, ulaşılacak bir hedef ya da varılacak bir yargı değil, gidilen yolun ta kendisiydi.

Deneme bir arayış, bir keşifti. Bu arayışta denemeci daha önceki arayışların sonuçlarından yararlanıyor, onlarla karşılaşıyor, hesaplaşıyordu. Bol bol alıntı yapmaktan da çekinmiyordu Anday.

Melih Cevdet Anday Bilinmeyen Yönleri

Bazen onlarla koşut, bazen karşıt düşüyordu. Kuşkusuz denemenin bir doğrultusu, kendine göre bir yolu, yönü vardı ama eleştirerek geçtiği düşüncelere gene de saygılıydı. Onları yargılayıp bir alt kata indirmiyordu.
Başkalarının da haklı olabileceğini belirterek savunuyordu görüşlerini. Takıldığı noktaları, hep daha geniş bir bütünün parçası ve uzun tarihsel sürecin bir anı olarak kavramak yepyeni gelişme olanakları yaratabilirdi.

Melih Cevdet Anday bilinmeyen yönleri
Melih Cevdet Anday’ın bilinmeyen yönleri

Melih Cevdet Anday’ın denemesinde baştan öngörülmeyen noktaya gelindiği de oluyordu. “Bakın ne konuşuyorduk, nereye geldik?” diyerek de bu durumu dile getirdiği de vardı. Varılan noktada bir kesinlik yoktu. Varılan yer, ötelere uzanırken yolculuk sırasında geçilen yerlerden biriydi yalnızca. Anday’ın bakışının temel özeliklerinden biri olan görecelilik, denemesinin biçemini etkileyen önemli bir boyut durumundaydı. Gerçeği kavramak ya da onu kurmak, çok yönlü bakış açısını ve görecelilik çerçevesinde çeşitli denemeler yapmayı gerektiriyordu.
Melih Cevdet Anday bilinmeyen yönleri nden bir başkası da denemelerinde okuyucunun katılımı için söyleşi havası sürekli olarak varlığını duyuruyordu. Denemeler, taşıdıkları düşünsel ağırlık yanında, bu özelliğiyle ters orantılı, okuyucuyla kolaylıkla buluşma yeteneğine sahip idiler. Melih Cevdet Anday şiirleri, zorluğu sanki yalnızca şiir okurlarının sırtına yıkmıştı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir