Miraciye nedir? Miraciye hakkında bilgi

Miraciye nedir? Miraciye hakkında bilgi

Mirâciye, İslâm edebiyatı ve sanatlarında Hz. Peygamber’in miracını konu alan eserlerdir. Mirac mucizesi bütün Müslüman milletlerin medeniyetlerine edebiyat, musiki, minyatür, hat ve kitap sanatlarına yansımıştır.

Türk Edebiyatı noktasında Mi’rac, Türkçe eserlerde çokça işlenmiştir. Müstakil olanların dışında siyer ve mevlidlerle mucizat-ı nebi gibi eserlerin, Muhammediyye ve Garibname gibi kitapların birer bölümü de miraca ayrılmıştır. Ayrıca divanlarla din dışı mesnevilerde bu konuda şiirlere yer verilmesi bir gelenek halini almış zamanla kasidelerin miraciyye, mesnevilerin ise miracnâme adıyla anıldığı zengin bir edebi tür oluşmuştur. Aruzun en çok “fâilâtün fâilâtün fâilün” ve “mefâilün mefâilün feulün” kalıplarının kullanıldığı miraciyyelerin kaside formuyla yazılanlarında konu ortalama elli-altmış beyit içinde özetlenirken mesnevilerde 2000’e yaklaşan beyit hacminin sağladığı imkânla çok tafsilatlı olarak işlenmektedir. Kasidelerin nesîb kısmı mirac gecesi meydana geldiğinden bu manaya gelen Arapça ve Farsça kelimeler üzerinde kurulmuş söz sanatlarıyla başlar; hadise küfür karanlıklarını ortadan kaldıran nurani ve ilahi bir mucize şeklinde takdim edilerek gecenin önemi vurgulanır. Ardından gecenin ve gökyüzünün tasvirine geçilir. Bazen de mirac öncesi yine gece gerçekleşmiş olan şakk-ı sadr mucizesine temas edilir ve miracın safha safha tasvirine geçilir. Ümmü Hani’nin evinden başlayan bu yolculukta Cebrail’in burağı cennetten getirişi anlatılır. Burağın uzun uzadıya tasviri miraciyyelerin en önemli konularındandır. Daha sonra Hz. Peygamber’in Mescid-i Aksa’ya gidişi orada diğer peygamberlere namaz kıldırması ve onlardan üstünlüğü vurgulanır.

Kudüs’ten tekrar semaya yükselişi (uruc) sırasında sahrenin (sert taş, taş kütlesi) Resul-i Ekrem’in ardından harekete geçmesi ve “dur” ihtarıyla havada asılı kalması (hacer-i muallak) mucizesi telmihler, tecahül-i arifler, hüsn-i talillerle süslenerek nakledilir. Bunu gökyüzünde dolaşma, sema katlarında diğer peygamberlerle tanışma, cennet, tuba, huriler, köşkler, ırmaklar ve cehennem hayatı tasvirleri takip eder. Resulullah’ın “kabe kavseyn” makamına ulaşması. Allah ile mülakatı ve rabbi katındaki değeri anlatılarak sanatkârın bakış açısına göre farklı yorumlarla şekillendirilir.

Miraciye nedir? Miraciye hakkında bilgi

Namazın miracda farz kılınması, Hz. Peygamber’in dönüşte hadiseyi ashabına müjdelemesi, müminlerin kabulü ve müşriklerin inkârı gibi hususlar işlenir. Bu muhteva Ganizade Mehmed Nadirî’nin miraciyyesinde en güzel ifadesini bulmuştur. Mesnevîlerde ise tevhid, na’t ve münacâtın ardından yukarıdaki konuların her biri bir kaside hacmine ulaşan bölümler halinde bazen İsrailiyât’a dayanan rivayetlerle anlatılır. Bu arada na’t ve münacatlara, kaside ve gazellere de yer verildiği, namaz ve diğer ibadetler hakkında bilgiler aktardığı dikkat çeker. Abdülvasi Çelebi, Abdülbaki Arif, İsmail Hakkı Bursevi ve Arif ’in mi’raciyyeleri bu özellikleri ortaya koyan mesnevilerdir.

Bu yazı Mustafa Uzun tarafından kaleme alınan “Mi’râciyye” maddesinden kısaltılarak hazırlanmıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir