Şeyhülislam Ebussuud Efendi Kimdir?

Şeyhülislam Ebussuud Efendi (1573)

1490 yılında İstanbul yakınlarındaki Meteris ( Metris-Müderris) köyünde doğmuştur. Babası Osmanlı alimlerinden İskipli Şeyh Muhyiddin Mehmed Efendi, dedesi ise büyük astronomi alimi Ali Kuşçu’nun kardeşi olan Mustafa El İmad’dır. Ebussuud’un annesi ise Ali Kuşçu’nun kızı Sultan Hatun’dur. İlmi çalışmalarına babasından dersler alarak başlayan Ebussuud, daha sonra devrin tanınmış alimlerinden, hatta İbn-i Kemal’den ders görerek yetişmiştir. Tahsilini tamamladıktan sonra 17 sene müderrislik yapmış 1532 tarihinde Bursa, 1534 yılında da İstanbul Kadısı olmuştur. Ebussuud Efendi

1537 yılında Rumeli Kazaskerliği’ne getirilen bu büyük alim, 8 sene kadar bu önemli görevde kalmış, 1545 yılında da Şeyhülislam olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu’nun en parlak çağlarına damgasını vuran bu güçlü alim, 30 seneye yakın bir süre Şeyhülislamlık görevini yürütmüş, bütün islam dünyasında haklı bir şöhrete kavuşmuştur. Devrinde “İkinci Ebû Hanife” ünvanıyla anılan Ebussuud Efendi, başta Kanuni Sultan Süleyman olmak üzere II. Selim, III. Murad ve III. Mehmed zamanlarında da görevine devam etmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman onu çok sever ve kendisine; “Halde haldaşım, sinde sindaşım, doğru yolda yoldaşım ve ahiret kardeşim” diye hitap edermiş.

Ebussuud Efendi tefsir ve fıkıhda üstad olan değerli bir ilim adamıydı. Eğitim ve öğretim görevini hiç aksatmaz, toplum düzenini bozan her türlü harekete şiddetle karşı koyardı. Kanuni Sultan Süleyman’ın meşhur kanunlarını İslam hukuku ile birleştiren ve telif eden Ebussuud pek çok fetva vermiş ve devrindeki müşkilleri halletmiştir. Zamanının tamamını ilmî çalışmalara vermiş ve pek değerli alimler yetiştirmiştir. Bunlar içinden Hoca Sadeddin Efendi ve şair Bakî çok ünlüdür.

Ebussuud’un Arapça, Farsça ve Türkçe yazılmış kıymetli eserleri vardır. Bilhassa Arapça olarak kaleme aldığı ve Kanuni’ye sunduğu “İrşadü’l Aklı’s-Selim” isimli tefsiri bütün İslam alemince takdir edilmiştir. Onun ayrıca Arapça ve Türkçe şiirleri ve halkın istifade etmesi için sade bir lisanla yazdığı “Duanâme”si de çok ünlüdür.

Ebussuud Efendi 83-84 yıl kadar yaşamış, verimli bir ömür sürdükten sonra nihayet 23 Ağustos 1573 yılında İstanbul’da vefat etmiştir. Kabri Eyüp Sultan Camii haziresindedir.

Şeyhülislam Ebussuud Efendi’nin Eyüp Sultan haziresindeki kabri

Şeyhülislam Ebussuud Efendi
Şeyhülislam Ebussuud Efendi’nin Kabri

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir