Tavla nasıl icat edildi?

Tavla nasıl icat edildi?Tavla nasıl icat edildi?

Bir platform üzerinde oynanan Tavla, dünyanın en eski oyunlarından biri; rivayete göre Pers veziri Büzur Mehir icat etmiş olsa da aynı topraklarda yapılan arkeolojik kazılara göre daha eski bilindiği ortaya çıkar. Ve yine tahmin edilen odur ki, Pers topraklarından Çin’e, Mısır’a Yunanistan’a ve Roma’ya yayılır.

Tavla nasıl icat edildi?

Tavlanın tahminlerin ötesinde, herkesçe bilinen başlangıcı Hint İmparatoru bundan 1400 yıl önce, satranç oyununu Pers hükümdarı Nevşiyan’a hediye eder. İçinden çıkan not, ‘Hayat, bir sonraki hamleyi kestirebilmek ve buna göre hareket etmektir!’ der. Nevşiyan bilmediği bir hediye almıştır, bu yüzden veziri Büzur Mehir’den satranç oyununu incelemesini ve Hint imparatorunun hediyesi karşılığında gönderilmek üzere yeni bir oyun icat etmesini emreder. Vezir Büzur Mehir satranç oyununu uzun uzun inceler ve gerçekten de ortaya yeni bir oyun çıkarır. O oyun tavladır. Hemen Hint İmparatoruna gönderir ve İçine o da bir not düşer: “Evet, hayatta ileriyi görebilmek ve doğru kararlar verebilmek önemlidir; ancak şans faktörünü de unutmamak gerekir!” Bu restleşme daha sonra da sürecek, bugünün oyuncuları arasında tavlayı birbirlerinin koltuk altlarına sıkıştırmaları ile taçlanacaktır, ama bunu o günlerde imparator öngörememiştir tabii. Birbirlerine hayata dersi veren iki imparator, bunu tavlanın bir hayat oyununa benzeyeceğini bilmeden yaparlar. Çünkü tavlada da hayat gibi binlerce hamle ihtimali ile zarlar gibi şansa dayalı olasılıklar vardır. Doğru zamanda doğru hareket etmek için pulları doğru dizip doğru hamleler yapmak yetmez, aynı zamanda zarların getireceği şansa da ihtiyaç vardır. Bir yandan planlar yapıp uygulamaya çılışırken, birdenbire gelen bir zar her şeyi darmadağın edebilir.

Tavla nasıl icat edildi?

Tavlanın bir platform üzerinde 15 siyah, 15 beyaz taşla oynanması tesadüf değildir. Platform üzerindeki altışar hane 12 ayı, 15 beyaz pul ayın 15 gününü, 15 siyah pul ayın 15 gecesini, karşılıklı onikişer hane günün 24 saatini temsil eder. Zarlar şansın simgesidir. Tavla iyi bir zeka oyunudur; 4500 hamle ihtimali uyunun ustalıkla oynanmasını gerektirir. Ancak zar ile oynanan her oyun gibi, tavla da şans faktöründen nasibini alır.

İmparatorların oyunu Tavla’nın tarihçesi

Tavlanın Anadolu’da popüler olması Osmanlı dönemine rastlar. Halen kahvehane kültürünün ve eş dost ziyaretlerinin vazgeçilmez zevkidir. Tavlayı oynamak kadar oynarken kullanılan jargon ve tekerlemeler ile karşılıklı atışmalar, rakibi kızdırmalar, tavlayı zenginleştiren ancak daha çok eşsizleştiren özellikler. Zaten eğlenceli olan tavlayı oynamak kadar, jargon ve tekerlemelerini bilmektir. Her ne kadar zarlar hırsla atılsa, taşlar büyük bir zevkle kırılsa, zarlar atılırken dışarıya fırlasa da, tavlada önemli olan yenmek değil, sadece oynamaktır. Oynamayı sevmeyen de izlemeyi sever.

Tavla nasıl icat edildi?
Tavla nasıl icat edildi?

Tavlada sayı adları Farsçadır. Tavla çit zarla oynanır ve aslında oynayanların karışlıklı atıştıkları gibi iyi ya da kötü zar yoktur. En iyi zar olduğu iddia edilen düşeş, yani altı-altı geldiğinde, kırık pulun altı kapısı kapalıysa gelen zar hiçbir şey ifade etmez.
Tavlanın üzerinde oynandığı platform bir süsleme sanatı konusudur. Değerli ustaların elinden çıkan minyatür ya da sedef işçiliğin üzerinde oynanan oyun, tavlayı daha zevkli hale getirir.
Genellikle ahşap olan tavla platformları, ceviz, maun, gül gibi sert ve sıkı dokulu ağaçlardan seçilir. Ahşap oyma ve kakma usulüyle işlenir, sedef ve mozaik işlemelerle süslenir. Öte yandan minyatür sanatının en güzel örnekleri sedef kakmalı tavlalara uygulanır. Bu anlamda tavla başlı başına bir sanat eseridir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir